سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، قرار است دوشنبه ۲۷ مهرماه (۱۹ اکتبر) در سفری کاری به تهران با سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، دیدار و گفت‌وگو کند؛ سفری که در میانه تشدید تنش‌های منطقه‌ای، تداوم فشارهای واشنگتن علیه تهران و مسکو و تلاش دو کشور برای تقویت همکاری‌های راهبردی انجام می‌شود. براساس اعلام وزارت خارجه روسیه، بررسی تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی، وضعیت پیرامون ایران، اقدامات مسکو برای کاهش تنش‌ها و اجرای توافقات پیشین دو کشور از محورهای اصلی این مذاکرات خواهد بود.
تهران و مسکو؛ دو بازیگر در برابر فشار آمریکا
یکی از مهم‌ترین زمینه‌های سفر لاوروف، شرایط مشترکی است که ایران و روسیه در مواجهه با سیاست‌های آمریکا با آن روبه‌رو هستند. واشنگتن در سال‌های اخیر از تحریم‌های اقتصادی، محدودیت‌های مالی و فشارهای دیپلماتیک برای محدود کردن قدرت و نفوذ دو کشور استفاده کرده است. در شرایط کنونی نیز جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران و ادامه تقابل روسیه با غرب بر سر اوکراین، مناسبات تهران و مسکو را وارد مرحله‌ای حساس کرده است.
اگرچه اهداف منطقه‌ای و اولویت‌های امنیتی ایران و روسیه در همه زمینه‌ها یکسان نیست، هر دو کشور با سیاست‌هایی از سوی واشنگتن مواجه‌اند که محدود کردن ظرفیت‌های اقتصادی، نظامی و ژئوپلیتیکی آنها را دنبال می‌کند. همین مسئله، زمینه‌ای برای افزایش هماهنگی سیاسی و همکاری در حوزه‌های مشترک فراهم می‌آورد.
برای ایران، روسیه یکی از قدرت‌های مهمی است که می‌تواند در عرصه دیپلماسی بین‌المللی، همکاری‌های اقتصادی و مسائل امنیتی منطقه نقش‌آفرینی کند. برای مسکو نیز حفظ روابط نزدیک با تهران، علاوه بر تقویت حضور روسیه در غرب آسیا، امکان گسترش همکاری با یک بازیگر اثرگذار در خلیج فارس و مسیرهای راهبردی انتقال انرژی را فراهم می‌کند.
همکاری در برابر فشار واشنگتن؛ از دیپلماسی تا اقتصاد
یکی از اهداف مهم این سفر را می‌توان بررسی راه‌های عملیاتی کردن توافقات پیشین و افزایش هماهنگی دو کشور در برابر فشارهای خارجی دانست. ایران و روسیه در سال‌های اخیر بر گسترش همکاری‌های تجاری، حمل‌ونقل، انرژی و مناسبات مالی تأکید کرده‌اند؛ حوزه‌هایی که توسعه آنها می‌تواند بخشی از آثار محدودیت‌های غرب را کاهش دهد.
ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، در دیدار ۸ اکتبر با مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، اعلام کرد مبادلات تجاری دو کشور در سال ۲۰۲۵ بیش از ۲۱ درصد افزایش یافته و این روند در ۷ ماه نخست سال ۲۰۲۶ نیز ادامه داشته است. این آمار نشان می‌دهد همکاری اقتصادی تهران و مسکو، دست‌کم در سطح اعلام‌شده، از ظرفیت گسترش بیشتر برخوردار است.
در این چارچوب، توسعه مسیرهای حمل‌ونقل بین‌المللی، همکاری‌های انرژی، تسهیل مبادلات تجاری و ایجاد سازوکارهای مالی کم‌اثرتر از تحریم‌های غرب می‌تواند از موضوعات مهم گفت‌وگوهای دو طرف باشد. البته تحقق این اهداف به توافق‌های اجرایی، حل موانع بانکی و تجاری و ارزیابی هزینه‌های ناشی از تحریم‌های ثانویه آمریکا وابسته است.
پرونده جنگ؛ آزمون مهم مناسبات تهران و مسکو
تحولات جنگ و وضعیت امنیتی خلیج فارس نیز از محورهای مهم سفر لاوروف خواهد بود. وزارت خارجه روسیه اعلام کرده است مذاکرات تهران بر وضعیت پیرامون ایران و تلاش‌های مسکو برای کاهش تنش‌ها متمرکز خواهد بود. این موضع در شرایطی مطرح می‌شود که اختلاف تهران و واشنگتن بر سر پایان جنگ، ترتیبات امنیتی منطقه و وضعیت تنگه هرمز همچنان اهمیت راهبردی دارد.
برای ایران، رایزنی با روسیه می‌تواند فرصتی برای تشریح مواضع تهران، هماهنگی درباره تحولات منطقه‌ای و استفاده از ظرفیت دیپلماتیک مسکو در مناسبات بین‌المللی باشد. برای روسیه نیز جلوگیری از گسترش بی‌ثباتی در منطقه اهمیت دارد؛ زیرا تشدید درگیری‌ها می‌تواند امنیت انرژی، تجارت جهانی و مناسبات مسکو با کشورهای منطقه را تحت تأثیر قرار دهد.
ضرورت عبور از روابط سیاسی به همکاری‌های عملی
سفر لاوروف را می‌توان بخشی از تلاش دو کشور برای تثبیت و گسترش مشارکت راهبردی در شرایط افزایش فشارهای آمریکا دانست. منافع مشترک ایران و روسیه ایجاب می‌کند دو کشور در حوزه‌هایی که هم‌پوشانی راهبردی دارند، همکاری نزدیک‌تری برقرار کنند. هزینه‌های تقابل با واشنگتن و ضرورت حفظ استقلال عمل، انگیزه هر دو طرف را برای گسترش همکاری افزایش می‌دهد. اهمیت سفر لاوروف نیز در تبدیل اشتراک مواضع سیاسی به توافق‌های اجرایی است که بتواند منافع اقتصادی، امنیتی و دیپلماتیک دو کشور را تأمین کند/ الوقت
