◦ احسان عزيزي – دانش آموخته انديشه سياسي دانشگاه علامه طباطبايي
يمن كشور فراقاره اي در جنوب شبه عربستان و انتهاي غربي آسيا قرار دارد . اين كشور زماني عربستان خوشبخت نام داشت و دومين كشور از لحاظ وسعت سرزميني پس از عربستان سعودي است اما با اين وجود فقيرترين كشور خاورميانه است . شمال يمن تا سال ١٩٦٠ ميلادي زير سيطره پادشاهي زيدي متوكلي يمن قرار داشت. اين سلسله به مدت هزار سال به پايتختي صنعا در اين كشور عربي اسلامي سلطنت مي كردند . در اين سال امام محمد البدر پادشاه زيدي كشور يمن شمالي بود. سال ١٩٦٢ گروهي از افسران آزاد يمن شمالي به نام گروه يمن آزاد در كودتايي محمد البدر را از سلطنت خلع كردند و حكومت جمهوري به رهبري عبدالله السلال را تشكيل دادند. عبدالسلال با حمايت جمال عبدالناصر رئيس جمهور مصر سعي در اجراي كردن سياست هاي پان عربيسم ناصريسم را داشت اما محمد البدر با حمايت ارتجاع منطقه با عبدالسلال به مبارزه پرداخت.
اين جنگ داخلي از سال ١٩٦٢ تا سال ١٩٦٧ ادامه پيدا كرد تا آنجا كه جمال عبدالناصر ٧٠ هزار سرباز مصري را براي حمايت از جمهوري نوپا عبدالسلال وارد اين كشور كرد ؛ اما بخت با عبدالسلال ياري نكرد و در سال ١٩٦٧ با شروع جنگ شش روزه اعراب و اسراييل و خروج سربازان مصري از اين كشور كفه ترازو سياسي و نظامي به نفع پادشاهي خواهان سنگيني كرد ؛ تا آنجا كه طرفداران پادشاهي صنعا پايتخت يمن شمالي را محاصره كردند و عبدالسلال به علت شكست هاي پي در پي استعفا ميكند و قدرت به حسن العامري انتقال پيدا ميكند. در سال ١٩٦٨ محاصره صنعا شكسته ميشود و سرانجام با دخالت قدرت هاي منطقه اس جنگ خاتمه پيدا ميكند و صلح برقرار ميشود .
اين صلح سبب ميشود در سال ١٩٧٠ جمهوري يمن شمالي متولد گردد.
جنوب يمن نيز مستعمره بريتانيا بود و با عنوان نگهبان عدن به حيات سياسي خود ادامه مي داد . اما مردم آزادي خواه يمن با تشكيل گروه هاي آزادي بخش سعي در مبارزه با استعمار داشتند. در سال ١٩٦٣ دو جريان عمده در قسمت جنوبي يمن با استعمارگران مبارزه مي كردند يكي جبهه رهايي بخش ملي(NLF)م بود و ديگري جبهه آزادي براي يمن جنوبي(FLOSY) نام داشت . اين مبارزات سرانجام به ثمر رسيد و در سال ١٩٦٧ بريتانيا از اين كشور خارج گرديد و جمهوري خلق يمن جنوبي متولد گرديد.
با خروج بريتانيا از اين كشور جنگ داخلي در يمن جنوبي آغاز گرديد و سرانجام در سال ١٩٧٠ با غلبه جبهه رهايي بخش ملي كه جرياني ماركسيستي كمونيستي بود جمهوري دموكراتيك خلق يمن پا به عرصه سياسي منطقه گذارد. ميراث نبرد هاي داخلي در اين منطقه به يمن شمالي و يمن جنوبي به يادگار مي رسد و جنگ داخي در ١٩٧٢ و ١٩٧٩ بوقوع مي پيوندد و سرانجام با ميانجي گري اعراب در سال ١٩٩٠ دو يمن متحد مي شوند و جمهوري يمن پا به عرصه تحولات منطقه اي مي گذارد . توافق مي گردد رئيس جمهور علي عبدالله صالح (رئيس جمهور سابق يمن جنوبي) و معاون او سليم البيض ( رئيس جمهور سابق يمن شمالي) باشد. به علت تبعيض و برتري يمن جنوبي به يمن شمالي ؛ شهروندان يمن شمالي به رهبري سليم البيض شورش مي كنند كه اين شورش توسط علي عبدالله صالح سركوب مي شود.
اين تبعيض ها و سركوب ها باعث مي شود در شمال غربي يمن در صنعا گروهي از جوانان شيعه به رهبري حسين حوثي گروهي تشكيل مي دهند كه نام انصار الله بر خود نهادند . حسين حوثي يكي از شيعيان قبيله همدان در يمن است كه به علت مخالفت با وهابيسم و ارتجاع در منطقه توسط عمال علي عبدالله صالح در سال ٢٠٠٤ترور مي شود. و رهبري جنبش به عبدالمالك حوثي برادر حسين واگذار مي شود .
با آغاز بهار عربي در سال ٢٠١١ عبدالله صالح رئيس جمهور يمن وادار به استعفا و معاون او منصور الهادي رئيس جمهور يمن مي شود. با قدرت گيري القاعده و حزب اصلاح كه جرياني اخواني است حوثي ها دست به قيام مسلحانه اي مي زنند و در سال ٢٠١٥ كاخ رياست جمهوري توسط حوثي ها تصرف مي شود . منصور هادي به عربستان سعودي گهواره ارتجاع فرار مي كند و شوراي قدرت در تبعيد را تشكيل مي دهد . به درخواست رئيس جمهور معزول يمن منصور الهادي و احساس خطر ارتجاع منطقه ؛ عمليات هوايي طوفان قاطعيت صورت ميگيرد كه همين بمباران ها باعث كشتار فراواني از مردم يمن شد و بحران را در اين كشور بلا ديده پيچيده تر كرد . البته حوثي ها نشان دادند كه حريف دست و پا بسته اي نيستند ؛ تا آنجايي كه در سال ٢٠١٩ آرامكو عربستان توسط حوثي ها بمباران ميشود.
با نگاهي به تاريخ يمن مي توان دريافت كه عدم سازش بين گروه ها و قبايل در اين كشور جرياني مستمر و تاريخي است و خلق الساعه نيست . به علت ساخت قبيله اي و عشيره اي در اين كشور نزديك نيم قرن است كه در اين خاك حاصلخيز جنگ داخلي برپاست و گروه هاي سياسي نشان دادند كه ناظم خوبي نيستند و توانايي حل فصل سياسي مسائل را ندارند هر چند دخالت هاي ارتجاع پررنگ است اما نمي توان به عوامل داخلي بي تفاوت بود و آن را ناديده گرفت
احسان عزيزي – دانش آموخته انديشه سياسي دانشگاه علامه طباطبايي
2 پاسخ
سلام بسیار عالی بود
جناب عزیزی لطف کنید کتب ومنابعی که در گرایش اندیشه سیاسی لازم است همواره مطالعه شوند برایم معرفی بفرمائید ممنون میشوم